Tüm Hakları Saklıdır
Copyrıght ©2004
İkram Beder
logo
Tüm Hakları Saklıdır
Copyrıght ©2004
İkram Beder

Ben Buyum


BEN BUYUM


Kendime dair küçük bir envanter

BEN BUYUM

Bugün hiçbir şey yapmadım.
Yine de olağanüstü işler başardım.

Uyandım. Gözümü açtım. Birkaç düşünce düşündüm. Ayağa kalktım. Sonra merak ettim: Bu sıradan sabahın arkasında, benden habersiz neler çalışmıştı?

Aşağıya doğru · 150 küçük hatırlatma ↓

G = yaşamın bütünü açısından tahminî kritiklik puanı. K = ait olduğu sistem içindeki tahminî kritiklik puanı. Bunlar ölçülmüş bilimsel yüzdeler değildir; her ikisi de 100 üzerinden yaklaşık karşılaştırma değerleridir. Değerlendirmede tedavi ve dış müdahale yoktur; bedenin doğal telafi mekanizmaları vardır.

01 / 12

Dışarısı

  1. 001Oksijen alamazsam dakikalar içinde yaşamım tehlikeye girer.G 100K 100
  2. 002Karbondioksiti uzaklaştıramazsam kanımın asitliği artar.G 100K 100
  3. 003Su alamazsam birkaç gün içinde yaşamımı yitirebilirim.G 100K 100
  4. 004Uzun süre besin alamazsam enerji depolarım tükenir.G 100K 100
  5. 005Ortam aşırı soğursa vücut ısımı koruyamam.G 100K 100
  6. 006Ortam aşırı ısınırsa bedenimi soğutamam.G 100K 100
  7. 007Atmosfer basıncı çok düşerse yeterli oksijen alamam.G 100K 100
  8. 008Zehirli gazları solursam hücrelerim zarar görebilir.G 100K 100
  9. 009Güneş görmezsem derimde D vitamini üretimi azalır.G 30K 70
  10. 010Yeterince uyumazsam zihinsel ve bedensel işlevlerim bozulur.G 90K 100
  11. 011Mikroplara karşı savunmam çökerse enfeksiyonlara açık kalırım.G 95K 100
  12. 012Gerekli besin öğelerini alamazsam yaşamım zamanla tehlikeye girer.G 100K 100
02 / 12

Sürüp giden işler

  1. 013Nefes alamazsam kanımı oksijenlendiremem.G 100K 100
  2. 014Nefes veremezsem karbondioksiti atamam.G 100K 100
  3. 015Akciğerlerimde gaz değişimi durursa oksijen kana geçemez.G 100K 100
  4. 016Kalbim kan pompalamayı bırakırsa dolaşımım durur.G 100K 100
  5. 017Beynime kan akışı kesilirse saniyeler içinde bilincimi kaybedebilirim.G 100K 100
  6. 018Kan basıncım çok düşerse organlarım yeterince beslenemez.G 100K 100
  7. 019Kanım oksijen taşıyamazsa dokularım oksijensiz kalır.G 100K 100
  8. 020Çok kan kaybedersem dolaşım şokuna girerim.G 100K 100
  9. 021Pıhtılaşmam çalışmazsa kanamayı durduramam.G 95K 100
  10. 022Sindirim ve emilim durursa besinlerden yararlanamam.G 100K 100
  11. 023Atıklarımı uzaklaştıramazsam zararlı maddeler birikir.G 100K 100
  12. 024Su ve elektrolit dengem bozulursa hücrelerim etkilenir.G 100K 100
  13. 025Kanımın pH dengesi ağır biçimde bozulursa enzimlerim aksar.G 100K 100
  14. 026Vücut ısımı dengeleyemezsem organlarım zarar görebilir.G 100K 100
  15. 027Kan şekerim çok düşerse bilincimi kaybedebilirim.G 95K 100
  16. 028Kan şekerim çok yükselirse ağır metabolik bozukluklar gelişebilir.G 90K 100
  17. 029Kullanılabilir enerji üretemezsem hücresel işlerim durur.G 100K 100
  18. 030İç dengemi koruyamazsam organlarım birlikte çalışamaz.G 100K 100
03 / 12

Organlar

  1. 031Kalbim çalışmazsa kanı organlarıma ulaştıramam.G 100K 100
  2. 032Akciğerlerim tümüyle işlevsiz kalırsa kendi başıma soluyamam.G 100K 100
  3. 033Beyin sapım ağır hasarlanırsa yaşamsal düzenlemem durabilir.G 100K 100
  4. 034İki böbreğim de durursa atık ve sıvı dengem çöker.G 100K 100
  5. 035Karaciğerim durursa pek çok metabolik işlemim aksar.G 100K 100
  6. 036Kemik iliğim kan hücresi üretmezse kan hücrelerim azalır.G 100K 100
  7. 037Pankreasım insülin üretmezse glikoz düzenim ağır biçimde bozulur.G 95K 100
  8. 038İnce bağırsağım ememezse zamanla beslenemem.G 100K 100
  9. 039Böbreküstü bezlerim kortizol üretmezse dolaşım krizine girebilirim.G 100K 100
  10. 040Tiroid hormonlarım çok azalırsa metabolizmam yavaşlar.G 90K 100
  11. 041Paratiroid işlevim bozulursa kalsiyum dengem etkilenir.G 90K 100
  12. 042Midem çalışmazsa sindirim düzenim aksar.G 40K 75
  13. 043Safra akışım bozulursa yağların sindirimi zorlaşır.G 65K 85
  14. 044Derimin büyük bölümü zarar görürse sıvı kaybederim.G 100K 100
  15. 045Diyaframım çalışmazsa solunumum ciddi biçimde zorlaşır.G 100K 100
  16. 046Dalağımı kaybedersem kimi enfeksiyonlara daha açık olurum.G 65K 80
  17. 047Lenf drenajım bozulursa dokularımda sıvı birikir.G 80K 95
  18. 048Hipotalamusum ağır hasarlanırsa ısı ve hormon dengem bozulur.G 95K 100
  19. 049Hipofizim işlevsiz kalırsa hormonal düzenim aksar.G 95K 100
  20. 050Üreme organlarım çalışmazsa üreyemeyebilirim ama yaşamım sürebilir.G 5K 100
04 / 12

Dokular

  1. 051Kalp kasım kasılamazsa kan pompalayamam.G 100K 100
  2. 052Solunum kaslarım çalışmazsa bağımsız solunumum durabilir.G 100K 100
  3. 053Beyin dokum yaygın hasar görürse bilincim kaybolabilir.G 100K 100
  4. 054Sinir dokum sinyal iletemezse haberleşme düzenim bozulur.G 95K 100
  5. 055Kanım oksijen taşıyamazsa dokularım aç kalır.G 100K 100
  6. 056Damar iç yüzeyim bozulursa pıhtılaşma ve akış etkilenir.G 95K 100
  7. 057Alveol yüzeyim işlevsiz kalırsa gaz değişimi yapılamaz.G 100K 100
  8. 058Bağırsak epitelim ememezse besinleri kana aktaramam.G 95K 100
  9. 059Böbrek tübül dokum bozulursa su ve tuz dengem aksar.G 100K 100
  10. 060Karaciğer dokum kaybolursa metabolik düzenim çöker.G 100K 100
  11. 061BORDO kan gidip MAVİ kan gelmezse iş biter…G 100K 100
  12. 062Yağ dokumu kaybedersem enerji depom azalır.G 70K 85
  13. 063Kas dokumu büyük ölçüde kaybedersem hareket kapasitem azalır.G 85K 100
  14. 064Kemik dokum zayıflarsa taşıma ve koruma gücüm azalır.G 75K 95
  15. 065Bağışıklık dokularım çökerse savunmam azalır.G 95K 100
05 / 12

Hücreler

  1. 066Kalp kası hücrelerim kasılmazsa kalbim etkili pompalayamaz.G 100K 100
  2. 067Kalbimin uyarı hücreleri çalışmazsa ritmim bozulur.G 100K 100
  3. 068Alyuvarlarım çok azalırsa oksijen taşıyamam.G 95K 100
  4. 069Akyuvarlarım azalırsa enfeksiyonlarla savaşmakta zorlanırım.G 95K 100
  5. 070Trombositlerim çok azalırsa kanamam artar.G 95K 100
  6. 071Nöronlarım sinyal oluşturamazsa bilgi iletemem.G 100K 100
  7. 072Sinapslarım çalışmazsa nöronlarım haberleşemez.G 100K 100
  8. 073Glia hücrelerim destek vermezse sinir sistemim aksar.G 95K 100
  9. 074İskelet kası hücrelerim çalışmazsa isteyerek hareket edemem.G 80K 100
  10. 075Düz kas hücrelerim işlevsizse damar ve iç organlarım aksar.G 95K 100
  11. 076Karaciğer hücrelerim durursa metabolizmam aksar.G 100K 100
  12. 077Böbrek tübül hücrelerim durursa geri emilim bozulur.G 100K 100
  13. 078Beta hücrelerim insülin salgılayamazsa şeker düzenim bozulur.G 95K 100
  14. 079Bağırsak emilim hücrelerim çalışmazsa besin alamam.G 95K 100
  15. 080Kök hücrelerim yenilenmeyi sağlayamazsa dokularım zamanla tükenir.G 95K 100
06 / 12

Hücrenin içi

  1. 081Hücre zarım parçalanırsa iç dengemi koruyamam.G 100K 100
  2. 082Mitokondrilerim durursa aerobik enerji üretimim çöker.G 100K 100
  3. 083Mitokondri iç zarım protonları ayıramazsa ATP üretimim aksar.G 100K 100
  4. 084Ribozomlarım durursa protein yapamam.G 100K 100
  5. 085Genetik bilgim okunamazsa hücresel işleyişim bozulur.G 100K 100
  6. 086Endoplazmik retikulumum durursa protein ve lipit işlemleri aksar.G 90K 100
  7. 087Golgi aygıtım durursa birçok proteini doğru yere gönderemem.G 85K 100
  8. 088Lizozomlarım çalışmazsa atıklarım birikir.G 90K 100
  9. 089Peroksizomlarım çalışmazsa bazı yağ asitlerini işleyemem.G 80K 100
  10. 090Hücre iskeletim bozulursa hücre biçimim ve taşımam aksar.G 90K 100
  11. 091İyon kanallarım durursa elektriksel iletimim aksar.G 100K 100
  12. 092Hücre içi taşıma sistemlerim durursa moleküller yerlerine ulaşamaz.G 95K 100
07 / 12

Tepkimeler

  1. 093Glikoliz durursa glikozdan ATP üretme yolumu kaybederim.G 95K 100
  2. 094Pirüvatı asetil-CoA’ya çeviremezsem glikozdan aerobik enerji üretimim azalır.G 85K 100
  3. 095Sitrik asit döngüm durursa enerji metabolizmam aksar.G 100K 100
  4. 096Elektron taşıma zincirim durursa oksidatif ATP üretemem.G 100K 100
  5. 097Proton gradyanım kaybolursa ATP sentezimin temel bir yolu durur.G 100K 100
  6. 098Beta oksidasyon durursa yağlardan enerji elde etmem azalır.G 85K 100
  7. 099Keton üretemezsem uzun açlıkta bir alternatif yakıtımı kaybederim.G 70K 100
  8. 100Glukoneogenez durursa açlıkta kan şekerimi koruyamam.G 95K 100
  9. 101Glikojen yıkımı durursa depodaki glikozu hızla kullanamam.G 75K 100
  10. 102Aminoasit metabolizmam bozulursa yapıtaşlarını işleyemem.G 95K 100
  11. 103Üre döngüm durursa amonyağım tehlikeli biçimde birikir.G 100K 100
  12. 104Protein sentezim durursa yenilenme ve onarımım aksar.G 100K 100
  13. 105DNA çoğalması durursa bölünecek hücreler çoğalamaz.G 90K 100
  14. 106DNA onarımı durursa genetik hasarım birikir.G 90K 100
  15. 107Antioksidan savunmam çökerse oksidatif hasar artar.G 95K 100
  16. 108Kalsiyum düzenim bozulursa kasılma ve sinyalleşme aksar.G 100K 100
  17. 109Sodyum-potasyum pompalarım durursa hücresel dengem çöker.G 100K 100
  18. 110Hücre içi geri dönüşümüm durursa hasarlı bileşenler birikir.G 90K 100
08 / 12

Kimyasal aracılar

  1. 111ATP’m olmazsa pek çok hücresel işi yürütemem.G 100K 100
  2. 112ADP’m olmazsa ATP yenileme döngüm aksar.G 100K 100
  3. 113NAD⁺ olmazsa birçok elektron aktarımı durur.G 100K 100
  4. 114FAD olmazsa bazı enerji tepkimelerim aksar.G 95K 100
  5. 115Koenzim A olmazsa birçok kimyasal grubu taşıyamam.G 100K 100
  6. 116Asetil-CoA olmazsa birçok enerji ve sentez yolum aksar.G 100K 100
  7. 117Oksaloasetat olmazsa sitrik asit döngümü sürdüremem.G 100K 100
  8. 118Ubikinon olmazsa solunum zincirimin önemli bağlantısı kesilir.G 100K 100
  9. 119Pirüvat olmazsa glikozdan gelen önemli bir ara ürünü kaybederim.G 85K 100
  10. 120İnorganik fosfatım olmazsa ATP sentezim aksar.G 100K 100
09 / 12

Moleküler makineler

  1. 121ATP sentazım çalışmazsa proton gradyanından ATP üretemem.G 100K 100
  2. 122Sitokrom c oksidazım durursa solunum zincirimin son basamağı durur.G 100K 100
  3. 123Pirüvat dehidrogenazım durursa pirüvattan asetil-CoA üretimim azalır.G 85K 100
  4. 124Hemoglobinim olmazsa kanımın oksijen taşıma kapasitesi çöker.G 100K 100
  5. 125Miyoglobinim olmazsa kaslarımın oksijen depolaması etkilenir.G 60K 85
  6. 126Sodyum-potasyum ATPazım durursa iyon dengem bozulur.G 100K 100
  7. 127Kalsiyum pompalarım durursa hücresel kalsiyumu denetleyemem.G 100K 100
  8. 128DNA polimerazım çalışmazsa DNA kopyalayamam.G 90K 100
  9. 129RNA polimerazım çalışmazsa RNA üretemem.G 100K 100
  10. 130Protein katlama yardımcılarım durursa işlevsiz proteinler birikir.G 90K 100
10 / 12

Yapıtaşları

  1. 131Aminoasitlerim olmazsa proteinlerimi kuramam.G 100K 100
  2. 132Esansiyel aminoasitler alamazsam protein yapım zamanla aksar.G 100K 100
  3. 133Nükleotitlerim olmazsa DNA ve RNA zincirlerimi kuramam.G 100K 100
  4. 134Fosfolipitlerim olmazsa hücre zarlarımın temelini kuramam.G 100K 100
  5. 135Yağ asitlerim olmazsa zar ve enerji depolarım etkilenir.G 100K 100
  6. 136Kolesterolüm olmazsa zarlarım ve steroid hormon sentezim aksar.G 95K 100
  7. 137Peptit bağları kurulmazsa protein zincirlerim oluşmaz.G 100K 100
  8. 138Fosfodiester bağları kurulmazsa nükleik asit zincirlerim oluşmaz.G 100K 100
  9. 139Moleküllerim doğru biçimde katlanmazsa görevlerini yapamazlar.G 100K 100
  10. 140Tepkimelerim uygun hızlarda ilerlemezse metabolizmam çalışamaz.G 100K 100
11 / 12

Elementler

  1. 141Karbon olmasa organik iskeletlerimi kuramam.G 100K 100
  2. 142Hidrojen olmasa suyumu ve pek çok molekülümü kuramam.G 100K 100
  3. 143Oksijen atomları olmasa suyum ve birçok bileşiğim oluşamaz.G 100K 100
  4. 144Azot olmasa aminoasit ve nükleik asitlerimi kuramam.G 100K 100
  5. 145Fosfor olmasa ATP ve nükleik asitlerimi kuramam.G 100K 100
  6. 146Kükürt olmasa bazı aminoasit ve proteinlerimi kuramam.G 100K 100
  7. 147Demir olmasa hemoglobinimin ve kimi enzimlerimin işlevi bozulur.G 100K 100
12 / 12

Daha küçük

  1. 148Elektronlar olmasa kimyasal bağlarım bugünkü biçimde kurulamaz.G 100K 100
  2. 149Protonlar olmasa elementlerimin kimliği oluşmaz.G 100K 100
  3. 150Güçlü nükleer etkileşim olmasa atom çekirdeklerim bir arada kalamaz.G 100K 100

Bunların hangisini bu sabah ben başlattım?

Kalbime ilk atımı ben mi emrettim? Hücrelerime ATP yapmayı ben mi öğrettim? Bir elektronun yükünü ben mi belirledim?

Yine de gün boyunca bütün bunların üzerinde yaşadım.

Sonunda tek kelime

كَلَّا إِنَّ الْإِنْسَانَ لَيَطْغَىٰ
أَنْ رَآهُ اسْتَغْنَىٰ

Hayır! İnsan gerçekten sınırı aşar; kendisini ihtiyaçsız gördüğünde.

Alak 96:6–7

اِسْتَغْنَىٰ

İstağnâ — Kendini ihtiyaçsız, kendine yeterli görmek.

150 kez neye bağlı olduğumu gördüm.

Uyarı, ihtiyaçsız olmam değildi.
Kendimi ihtiyaçsız görmemdi.

Bu metin insan yaşamına ilişkin bilimsel bilgilerden yararlanan sadeleştirilmiş bir düşünce çalışmasıdır; bilimsel araştırma veya eksiksiz fizyoloji envanteri değildir. Kritikliği gösteren puanlar öznel örneklerdir. Bazı durumlarda etki saniyeler içinde, bazılarında günler veya yıllar içinde ortaya çıkar. Alak 6–7’nin çevirisi anlamı aktarmaya yönelik kısa bir karşılıktır.

BEN BUYUM · Bir insanın kendine tuttuğu ayna